Crop Insurances महाराष्ट्र राज्यातील शेतकऱ्यांसाठी एक अत्यंत दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. नैसर्गिक आपत्ती, अतिवृष्टी किंवा दुष्काळामुळे पिकांचे नुकसान झालेल्या आणि पीक विमा (Crop Insurance) भरलेल्या शेतकऱ्यांना आता हेक्टरी १८,९०० रुपये भरपाई मिळण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
यादी पहाण्यासाठी येथे क्लिक करा
राज्य सरकारने पीक विम्याच्या निकषांमध्ये केलेल्या बदलांमुळे आणि विमा कंपन्यांना दिलेल्या कडक सूचनांमुळे शेतकऱ्यांच्या खात्यात मोठी रक्कम जमा होण्यास सुरुवात होत आहे. या लेखात आपण ही मदत कोणाला मिळणार, निकष काय आहेत आणि यादी कशी पाहायची, याची सविस्तर माहिती घेणार आहोत.
१. १८,९०० रुपये हेक्टरी मदत: नक्की काय आहे निर्णय?
यादी पहाण्यासाठी येथे क्लिक करा
महाराष्ट्र शासनाने सातत्याने होणाऱ्या हवामान बदलामुळे शेतकऱ्यांचे होणारे नुकसान लक्षात घेऊन मदतीच्या निकषात सुधारणा केली आहे. यापूर्वी ही मदत कमी होती, परंतु आता जीआर (GR) काढून जिरायती, बागायती आणि बहुवार्षिक पिकांसाठी मदतीचा टप्पा वाढवण्यात आला आहे.
जिरायती पिकांसाठी: साधारणतः हेक्टरी १३,६०० रुपयांच्या आसपास मदत दिली जाते.
बागायती आणि विशेष पीक विमा: विमा संरक्षित क्षेत्र आणि पिकाच्या प्रकारानुसार, ज्या शेतकऱ्यांनी पीक विमा योजनेत सहभाग घेतला आहे, त्यांना नुकसानीच्या तीव्रतेनुसार १८,९०० रुपये प्रति हेक्टर पर्यंतची मदत मंजूर करण्यात आली आहे.
२. ही मदत कोणाला मिळणार? (पात्रता निकष)
या भरपाईचा लाभ घेण्यासाठी खालील अटींची पूर्तता होणे आवश्यक आहे:
पीक विमा भरलेला असावा: ज्या शेतकऱ्यांनी ‘प्रधानमंत्री पीक विमा योजना’ (PMFBY) अंतर्गत केवळ १ रुपया भरून किंवा विहित हप्ता भरून नोंदणी केली आहे, तेच यास पात्र असतील.
नुकसान भरपाईचा दावा (Claim): नैसर्गिक आपत्तीनंतर ७२ तासांच्या आत ज्या शेतकऱ्यांनी विमा कंपनीकडे तक्रार नोंदवली होती, त्यांना प्राधान्य दिले जाईल.
मंडळ निहाय मदत: ज्या महसूल मंडळात २५ टक्क्यांपेक्षा जास्त पिकांचे नुकसान झाले आहे, अशा मंडळांमधील सर्व विमाधारक शेतकरी पात्र ठरतात.
सततचा पाऊस किंवा दुष्काळ: शासनाने जाहीर केलेल्या बाधित क्षेत्रातील शेतकऱ्यांच्या खात्यात ही रक्कम जमा केली जाईल.
३. जिल्ह्यानुसार वाटपाची प्रक्रिया
विमा कंपन्यांनी राज्य सरकारसोबत केलेल्या करारानुसार, नुकसानीचे पंचनामे पूर्ण झाल्यानंतर निधी वितरणाची प्रक्रिया सुरू केली जाते. सध्या विदर्भ, मराठवाडा आणि उत्तर महाराष्ट्रातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये ही मदत वाटप करण्याची प्रक्रिया अंतिम टप्प्यात आहे.
विदर्भ आणि मराठवाडा: सोयाबीन आणि कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांना या मदतीचा मोठा फायदा होत आहे.
पश्चिम महाराष्ट्र: कांदा आणि द्राक्ष बागायतदारांना विशेष हवामान आधारित विमा योजनेतून लाभ मिळत आहे.
४. पीक विम्याचे पैसे खात्यात जमा झाले का? असे तपासा
तुमच्या खात्यात १८,९०० रुपये किंवा त्याप्रमाणात रक्कम जमा झाली आहे की नाही, हे तपासण्यासाठी खालील स्टेप्स फॉलो करा:
अ) अधिकृत पोर्टल (PMFBY Portal):
१. pmfby.gov.in या वेबसाईटवर जा. २. ‘Application Status’ वर क्लिक करा. ३. तुमचा अर्ज क्रमांक (Application ID) टाका. ४. तिथे तुम्हाला ‘Claim Status’ मध्ये किती रक्कम मंजूर झाली आहे, ते दिसेल.
ब) बँकेचे स्टेटमेंट किंवा पासबुक:
तुमच्या ज्या बँक खात्यातून विम्याचा हप्ता कापला गेला होता किंवा जे खाते आधारशी लिंक आहे, त्या बँकेत जाऊन ‘Crop Insurance Claim Payment’ या नावाने आलेली रक्कम तपासा.
५. पैसे न आल्यास तक्रार कुठे करावी?
अनेकदा विमा कंपन्या तांत्रिक कारणे देऊन दावा फेटाळतात. अशा वेळी शेतकरी शांत न बसता खालील ठिकाणी तक्रार करू शकतात:
तालुका कृषी अधिकारी कार्यालय: लेखी स्वरूपात तक्रार द्या.
विमा कंपनीचा टोल फ्री नंबर: प्रत्येक जिल्ह्यासाठी नियुक्त केलेल्या विमा कंपनीच्या कस्टमर केअरला फोन करा.
निलंबित तक्रार निवारण समिती: जिल्हाधिकारी स्तरावर असलेल्या समितीकडे दाद मागा.
६. १ रुपया पीक विमा योजनेचा फायदा
महाराष्ट्र सरकारने सुरू केलेल्या ‘१ रुपयात पीक विमा’ योजनेमुळे राज्यातील लाखो अल्पभूधारक शेतकरी या सुरक्षा कवचामध्ये आले आहेत. १८,९०० रुपयांसारखी मोठी रक्कम मिळणे हे शेतकऱ्यांसाठी संकटाच्या काळात मोठे पाठबळ ठरत आहे. यामुळे पुढील हंगामासाठी बियाणे आणि खते खरेदी करण्यास मदत होत आहे.
महत्त्वाच्या बाबी:
तुमचा मोबाईल नंबर बँक खात्याशी लिंक ठेवा.
e-KYC पूर्ण असल्याची खात्री करा.
विमा पावती जपून ठेवा, कारण त्यावर असलेला Application ID भविष्यात पडताळणीसाठी लागतो.
निष्कर्ष
नैसर्गिक आपत्तीमुळे हवालदिल झालेल्या शेतकऱ्यांसाठी हेक्टरी १८,९०० रुपयांची मदत हा एक मोठा आधार आहे. शासनाचा हा निर्णय आणि विमा कंपन्यांकडून होणारे वितरण यामुळे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला उभारी मिळणार आहे. जर तुम्ही पात्र असूनही मदत मिळाली नसेल, तरतातडीने कृषी विभागाशी संपर्क साधावा.
यादी पहाण्यासाठी येथे क्लिक करा