Traffic challan new rules भारतात रस्ते अपघातांचे प्रमाण कमी करणे, रस्त्यांवरील सुरक्षितता वाढवणे आणि नागरिकांनी वाहतूक नियमांचे गांभीर्याने पालन करणे या प्रमुख उद्देशांनी केंद्र सरकारने केंद्रीय मोटार वाहन कायदा १९८८ (Motor Vehicles Act, 1988) मध्ये मोठे बदल केले आहेत. या बदलांनंतर मोटार वाहन (सुधारणा) अधिनियम, २०१९ लागू करण्यात आला आहे.
शासन निर्णय पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा
१. २५,००० रुपयांचा दंड नेमका कशासाठी?
अनेकदा “उद्यापासून २५,००० दंड” अशा बातम्यांमुळे सामान्य वाहनधारकांमध्ये भीती निर्माण होते. मात्र, हा दंड सरसकट सर्व दुचाकी चालकांसाठी नाही. मोटार वाहन कायद्यातील कलम १९९(अ) नुसार हा दंड एका विशिष्ट गुन्ह्यासाठी आकारला जातो:
अल्पवयीन मुलांनी गाडी चालवणे (Underage Driving): जर १८ वर्षांखालील मुलगा किंवा मुलगी सार्वजनिक रस्त्यावर दुचाकी किंवा कोणतीही मोटार वाहन चालवताना आढळली, तर त्यांच्या पालकांना किंवा गाडीच्या मालकाला २५,००० रुपये दंड भरावा लागेल.
शासन निर्णय पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा
शिक्षा: दंडासोबतच पालकांना ३ वर्षांपर्यंत तुरुंगवास होऊ शकतो.
वाहनाचे रजिस्ट्रेशन: संबंधित वाहनाचे रजिस्ट्रेशन (RC) एका वर्षासाठी रद्द केले जाऊ शकते.
मुलावर कारवाई: गुन्हा करणाऱ्या अल्पवयीन मुलाला वयाची २५ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत ड्रायव्हिंग लायसन्स (DL) मिळणार नाही.
टीप: १६ ते १८ वयोगटातील मुले फक्त ५० सीसी पेक्षा कमी इंजिन क्षमता असलेली गियर नसलेली दुचाकी (विना गिअरची स्कुटी) परवाना काढून चालवू शकतात.
२. २०२६ मधील सुधारित वाहतूक दंड (Maharashtra Traffic Fines)
महाराष्ट्र सरकारने रस्ते सुरक्षा कडक करण्यासाठी दंडाच्या रक्कमेत मोठी वाढ केली आहे. खालील तक्त्यामध्ये महत्त्वाचे नियम आणि त्यांचा दंड दिला आहे:
नियम उल्लंघनदंड (रुपये)अतिरिक्त कारवाईहेल्मेट न घालणे₹ १,०००३ महिने लायसन्स निलंबितट्रिपल सीट (Triple Riding)₹ १,०००लायसन्स रद्द होऊ शकतेविना परवाना गाडी चालवणे₹ ५,०००वाहन जप्त होऊ शकतेमद्यपान करून गाडी चालवणे₹ १०,०००६ महिने तुरुंगवास (पहिली वेळ)रॅश ड्रायव्हिंग (धोकादायक रीतीने)₹ ५,०००दुसऱ्यांदा आढळल्यास ₹ १०,०००मोबाईलवर बोलत गाडी चालवणे₹ ५,०००लक्ष विचलित झाल्यामुळे दंडविना विमा (No Insurance)₹ २,०००३ महिने तुरुंगवासपीयुसी (PUC) नसणे₹ १०,०००प्रदूषण नियमांचे उल्लंघनइमर्जन्सी वाहनांना वाट न देणे₹ १०,०००(रुग्णवाहिका, अग्निशमन दल)
३. वाहतूक नियमांचे पालन का करावे?
कडक दंड आकारण्यामागे सरकारचा उद्देश महसूल गोळा करणे नसून रस्ते अपघात कमी करणे हा आहे.
जीव वाचवणे: भारतात होणाऱ्या अपघातात दुचाकीस्वारांच्या मृत्यूचे प्रमाण सर्वाधिक आहे, जे हेल्मेटमुळे कमी होऊ शकते.
शिस्त लावणे: वाढत्या वाहतूक कोंडीवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी नियमांचे पालन करणे आवश्यक आहे.
कठोर अंमलबजावणी: आता सीसीटीव्ही (CCTV) द्वारे ई-चलन पाठवले जाते, त्यामुळे तुम्ही पोलिसांच्या नजरेतून सुटलात तरी कॅमेऱ्यातून वाचणे कठीण आहे.
४. वाहन चालकांसाठी काही महत्त्वाच्या टिप्स
१. कागदपत्रे डिजिटल ठेवा: मूळ कागदपत्रे सोबत नसतील तर तुम्ही ‘DigiLocker’ किंवा ‘mParivahan’ ॲपमधील डिजिटल कागदपत्रे दाखवू शकता.
२. हेल्मेट अनिवार्य: केवळ चालकानेच नव्हे, तर मागे बसलेल्या व्यक्तीनेही (Pillion Rider) आयएसआय (ISI) मार्क असलेले हेल्मेट घालणे अनिवार्य आहे.
३. मुलांना गाडी देऊ नका: मुले हट्ट करतात म्हणून त्यांना गाडी देणे कायदेशीररीत्या महागात पडू शकते.
निष्कर्ष:
उद्यापासून सरसकट २५ हजार दंड सुरू होत आहे ही बातमी काहीशी दिशाभूल करणारी असू शकते, कारण हे नियम आधीच अस्तित्वात आहेत. मात्र, अल्पवयीन मुलांनी गाडी चालवल्यास हा मोठा दंड नक्कीच आकारला जातो. सुरक्षित राहा आणि नियमांचे
पालन करा.
शासन निर्णय पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा